Ekstremno vrijeme mijenja njemačku poljoprivredu — evo kako se poljoprivrednici prilagođavaju

📌 Podsjetnik — o čemu se radi: Ekstremno vrijeme (suše, toplotni talasi, obilne kiše) sve je učestalije u Evropi. Poljoprivrednici moraju brže prilagođavati sorte i metode rada da zaštite svoj prinos.

Toplota pogađa žito, ali poljoprivrednici znaju kako se nositi s njom

Ekstremno vrijeme u Evropi posljednjih godina nije više anomalija — to je nova realnost za poljoprivrednike. U Njemačkoj i široj Evropi, toplota, suša, obilne kiše i pozni mrazovi redovno prijete žetvi. Ali poljoprivrednici su se već počeli prilagođavati pametnim strategijama.

Toplotni talas krajem juna 2026. godine stigao je u nepovoljnom trenutku. Ječam je već bio spreman za žetvu u mnogim dijelovima Njemačke, ali suša je pogodila kukuruz upravo tokom cvatnje — najosjetljivijeg razdoblja. "Vidimo da kukuruz ne stvara klipove. To je praktično potpuni gubitak," objašnjava Horst Gömann iz poljoprivredne komore Sjevernog Rajna-Vestfalije. Energija kukuruza ide u klipove — ako ih nema, prinos dramatično pada.

Analiza evropske asocijacije trgovaca žitom Coceral pokazuje da je toplotni talas u junu smanjio vrijednost žetve u Evropi za više od dvije milijarde eura. Francuska i Mađarska pretrpjele su najveće gubitke. Coceral je snizio očekivanja za proizvodnju žita u EU i Ujedinjenom Kraljevstvu za gotovo devet miliona tona — pad od tri posto.

Kako se poljoprivrednici štite: nove sorte, tehnologija, voda

Ključna strategija je raspoređivanje rizika. Umjesto samo jedne sorte, poljoprivrednici sade različite sorte s različitim vremenima sazrijevanja. "Nikad ne znate kada će doći takva ekstremna toplota," kaže Gömann. Više sorti znači manji rizik ako neka brzo sazrije prije ekstrema.

Ječam ima prirodnu prednost — razvija se brže od pšenice i završava stvaranje zrna često prije ljetnih sušnih faza.

Za voće je problem pozni mrazovi. Zbog blagih zima, cvjetni pupoljci formiraju se ranije, ali hladne noći još uvijek dolaze kasno u proljeće. Mnogi voćari štite cvijeće mrežom za zaštitu od mraza — voda se prska preko cvijeća, stvarajući ledeni sloj koji zadržava dovoljno topline da temperatura ne padne ispod potrebne granice. Iste instalacije koriste se i za navodnjavanje tokom ljetne suše.

Protiv toplotnih talasa postoje i druga tehnička rješenja. Mreže protiv grada štite ne samo od tuče već i od pretjerane sunčeve svjetlosti — smanjuju opekotine voća od sunca. Voćari i vinogradari već eksperimentišu s polupropusnim fotovoltaičnim folijama — one proizvode struju, štite biljke od prejakog sunca, a istovremeno propuštaju dovoljno svjetla.

Navodnjavanje: skupo za žito, isplativo za voće i povrće

Prema Gömannu, navodnjavanje je važna opcija, ali nije ekonomski isplativo za sve kulture. Povrće, krompir i voće donose visoke cijene i mogu opravdati investicije u navodnjavanje. Za žito ili kukuruz, navodnjavanje je preskupo — troškovi su jednostavno preveliki.

Voda u Njemačkoj dolazi uglavnom iz podzemnih voda. "Iako su sušni periodi sve češći, Njemačka nije sušna zemlja," naglašava Gömann. "Imamo dovoljno vode." Problem je što pada neravnomjerno — mnogo kiše zimi, a sve manje ljeti.

Budući žitarica: geni iz toplijih dijelova Evrope

Poljoprivredno oplemenjivanje igra ključnu ulogu. U Sjevernom Rajnu-Vestfaliji već se sade sorte čije genetsko porijeklo dolazi iz toplijih dijelova Evrope. "Za pšenicu koristimo genetiku iz Francuske," objašnjava Gömann. Klimatski uslovi u Francuskoj već su se djelimično prenijeli na Njemačku.

Kratka žitarica — takozvani "polupatuljci" — postoji već godinama. Kraće stabljike mogu nositi teže klasove, ne savijaju se od kiše, tuče ili vjetra, i trebaju manje vode.

Istraživanja na njemačkom Julius Kühn-Institutu za ratarstvo fokusirana su na razvoj pšenice s dubokim korijenima koja dinamički reaguje na sušu — korijeni rastu dublje tek kada voda u gornjim slojevima zemlje postane nedovoljna.

Korisni linkovi

• DW članak o ekstremnom vremenu i poljoprivredi: https://www.dw.com/de/wie-extremwetter-die-deutsche-landwirtschaft-verändert/a-78085051
• Julius Kühn-Institut za poljoprivredu: https://www.julius-kuehn.de